دانشکده بهداشت

یکی از مؤلفه ‌های اساسی در حفظ پویایی جمعیت و تداوم توسعه اجتماعی، فرزندآوری سالم، آگاهانه و برنامه‌ ریزی ‌شده است؛ فرآیندی که در بستر خانواده شکل می‌گیرد و نقش مهمی در حفظ تعادل ساختار سنی جمعیت و تضمین پایداری اجتماعی در نسل‌ های آینده ایفا می‌ کند. مطالعات جمعیت ‌شناسی و پژوهش ‌های حوزه رشد کودک نشان می ‌دهد کودکانی که در محیط ‌های خانوادگی باثبات، حمایتگر و دارای روابط عاطفی مثبت رشد می ‌کنند، از سلامت روانی بهتر، مهارت ‌های اجتماعی قو‌یتر و توانمندی‌ های شناختی بالاتری برخوردارند و در آینده می ‌توانند به عنوان نیروی انسانی سالم، خلاق و توانمند در مسیر توسعه جامعه ایفای نقش کنند (2).

در کنار فرزندآوری، توجه به سلامت و کیفیت زندگی سالمندان نیز، یکی از مؤلفه‌ های مهم در پویایی اجتماعی محسوب می ‌شود. سالمندی سالم فرآیندی است که در بستر خانواده و روابط بین ‌نسلی معنا پیدا می ‌کند و می ‌تواند نقش مهمی در حفظ سرمایه انسانی، انتقال تجربه و تقویت انسجام اجتماعی ایفا کند. پژوهش ‌های بسیاری نشان می ‌دهد سالمندانی که از حمایت عاطفی، اجتماعی و مراقبتی خانواده برخوردارند، از سلامت جسمی و روانی مطلوب تری برخوردار بوده و مشارکت فعال تری در زندگی اجتماعی دارند (3). از همین رو بسیاری از سیاست ‌های نوین سلامت عمومی بر توانمندسازی خانواده‌ ها به عنوان راهبردی مؤثر برای ارتقای سلامت سالمندان و بهبود کیفیت زندگی در دوره سالمندی تأکید دارند (4).

بنابراین، سرمایه‌ گذاری برای سلامت خانواده یکی از مؤثرترین راهبردها جهت توجه همزمان به سلامت نسل‌ های جوان، حمایت از فرزندآوری مسئولانه و فراهم کردن زمینه‌ های سالمندی فعال و موفق در جامعه محسوب می ‌شود و می‌ تواند در تحقق شعار «سلامت پایدار با علم و اقتدار، ایران ماندگار» نقش اساسی ایفا کند. چنین رویکردی ضمن حفظ کرامت و کیفیت زندگی سالمندان، به پویایی جمعیت و تقویت سرمایه انسانی کشور در مسیر توسعه پایدار کمک خواهد کرد.

دکتر فاطمه عادلی راد

عضو هیات علمی گروه بهداشت عمومی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه

 

منابع

1. Halfon N, Forrest CB, Lerner RM, Faustman EM, editors. Handbook of life course health development. Cham: Springer; 2020.

2. Jeong J, Franchett EE, Ramos de Oliveira CV, Rehmani K, Yousafzai AK. Parenting interventions to promote early child development in the first three years of life: A global systematic review and meta‑analysis. PLoS Medicine. 2021;18(5):e1003602. doi:10.1371/journal.pmed.1003602

3. Santini ZI, Koyanagi A, Tyrovolas S, Mason C, Haro JM. The association between social relationships and depression: a systematic review. Journal of Affective Disorders. 2020;273:448‑460. doi:10.1016/j.jad.2020.04.032

4. World Health Organization. Decade of healthy ageing: baseline report. Geneva: World Health Organization; 2020. ISBN: 9789240017900